Wie had gedacht dat de Nederlandsche Publieke Omroep nog juweeltjes kon voortbrengen?
De hoop op iets opmerkelijks, een productie van oprechte schoonheid, een kleinnood zonder verborgen neomarxistische agenda of dilettantisch gepruts, had ik allang opgegeven.
Wie had dat kunnen dromen? Een serie zonder in your face viezigheid of tenenkrommende politieke propaganda, zonder chocoladekleurige middeleeuwse jonkvrouw of “toffe” drugs en blote kerels, zonder ostentatief voorgetrokken presentatrientjes of actreutels, zonder de zoontjes, vrindjes of dochtertjes van dezelfde eindeloos elkaar traag peristaltisch, in de vuurrode poepertjes nemende nepotistische grachtengordeldieren die in het apenrotsengebergte, naast het bos waarin ik mijn politiehonden uitlaat, de dienst uitmaken?
Ik niet.
Ik gaf die hoop op, ergens nadat ik -onnozel en idealistisch- zelf iets wilde veranderen aan het omroepsysteem, binnen dat systeem.
Ik wilde het helemaal anders gaan doen, roeren waar het stinkt en maakte mezelf vervolgens volkomen belachelijk als tandeloze “omroepbestuurder” van PowNed, de ooit zo veelbelovende omroep die ik hielp oprichten.
Die Geenstijlroze tank waarmee wij het Mediapark zouden bestormen is inmiddels allang door Ollongren gedoneerd aan Oekraïne en en de ooit zo gevreesde Rutger Castricum transformeerde van held in een trilnicht die luidkeels met iedereen meegiechelt in succesprogramma’s als Raad de Tranny en Ruik eens aan mijn harige klokkenspel. Powned, ooit de schrik van ministers, antifantasten en malafide kartelbonzen werd een juichaapje van de macht met een driedubbel mondkapje voor.
Ik bleek volstrekt ongeschikt voor dat wereldje van echte mannen, met echte belangen, echte agenda’s, met echte dollartekens in de ogen en een echte grote bek en zag moedeloos toe, hoe de mooie idealistische club, waarvan ik in het oprichtingsbestuur zat, langzaam maar zeker draaide, met de wind mee ging varen en uiteindelijk gouden eieren en een stekker BMW koos voor haar geld. Gelukkig ben ik op tijd afgedropen en werd ik nooit echt een radertje in die intens foute machine.
Een luxe die professor David Cohen niet had.
Van het Mediapark met zijn soppende gangkasten vol uitgewoonde stagiairs, wraakzuchtige bijvrouwtjes, sissende D66 adders en uitgerangeerde PvdA pipo’s die scharend, met stroop smerend en messen in de rug duwend, door de gedateerde gangen kronkelden, had ik niets meer verwacht. Laat staan iets zeldzaam ontroerends en tijdloos.
Ik keek dus al een paar jaartjes niet, behalve wellicht de gezinsversie van “Ik Vertrek”, toen ik ineens op een briljant geslepen meesterwerkje stuitte , parmantig gezet, flonkerend, midden in de Hilversumse poeptaart.
De Joodse Raad.
De Joodse Raad uitgezonden en geproduceerd door de Evangelische Omroep, geregisseerd door Paula van Oest van Levitate, de productiemaatschappij die al eerder de De Slag om de Schelde tot leven bracht, is wat mij betreft de sterkste Nederlandse productie over de bezetting ooit, omdat het schroeiend eerlijk de waanzin weergeeft, waar de mens toe in staat is.
Ook de goede mens!
Een serie zonder clichés of misplaatste heldenverering, die keihard de beklemmende essentie raakt van een monsterlijke tijd waarin “meedoen om erger te voorkomen” de poorten van de hel opent en zachte heelmeesters de meest stinkende wonden maken.
Een tijd waarin goede mensen de hubris hadden te denken dat ze konden dealen met de Duivel. Goede mensen die vervolgens de hele krankzinnige trukendoos van het kwaad over zich heen kregen, ingesponnen werden in een web, waaruit geen ontsnappen mogelijk was, minzaam voor het karretje van Satan werden gespannen om, steeds een beetje meer, voor de vernietiging van alles wat ze lief hebben te worden ingezet en zelf langzaam maar zeker de grootste bedreiging te worden voor alles dat ze juist zo hard probeerden te beschermen.
Goede intens beschaafde mensen als professor Cohen, meesterlijk uitgebeeld door Pierre Bokma, die door een ijskoude en eveneens magistraal gespeelde Aus der Fünten steeds, opgeruimd en gedecideerd, voor Salomons oordelen wordt gesteld.
Voor keuzes tussen erg en erger, tussen het redden van de eigenen en de anderen, de één of de ander. Zo Cohen en Asscher zelf medeplichtig makend aan de dood ván al die anderen, die anders toch zouden moeten gaan.
Voor de keuze om mee te blijven werken of anders de organisatie in handen te geven van de SS en de SD, die overigens zonder die Joodse Raad een onmogelijke klus zou hebben gehad om de Nederlandse Joden, zo massaal zonder slag of stoot op te pakken en af te voeren.
En die keuze om het onontkoombare leed wat te verzachten in ruil voor het heulen met de vijand, is maar zo gemaakt. Zeker als die vijand je de indruk geeft dat er nog iets te redden valt en dat alleen jij dat kan doen.
Verzet klinkt zo logisch, maar we weten zo langzamerhand zelf, dat er maar een ongeloofwaardige geruststelling nodig is, een minimale uitweg, een piepkleine mogelijkheid om uit te stellen of weg te kijken om dat verzet in de kiem te smoren.
Zeker als je, zoals die arme professor Cohen, zelf ineens verstrikt zit in het systeem en besmet bent met de krankzinnige gang van zaken die in een omgekeerde werkelijkheid wereld verbluffend logisch klinkt.
Het heet “gedramatiseerd”. Maar zo moet het ongeveer gegaan zijn in huize Cohen. In huize Asscher. In de Hollandsche Schouwburg. In de Joodse crèche waar tot het laatste toe liefdevol werd gezorgd voor de kleintjes, waarvan er maar een paar konden worden gekozen om weg te smokkelen en onder te duiken.
De Joodse raad is een must see. De acteerprestaties zijn magistraal. Zeker van Pierre Bokma en Cohen’s dochter Virrie, gespeeld door Claire Bender. De art direction is briljant, op het SD uniform van Aus der Fünten na, dat iets te slordig zit.
De les van de Joodse Raad is duidelijk.
Je kunt je niet tegen het systeem verzetten, als je zelf een radertje in het systeem bent.
Je kunt niet onderhandelen met de duivel, je ziel verkopen aan zijn demonen. Of dat nou Mephistopheles is, Zarathos of Aus der Fünten. Ook als je niets narcistisch of egoïstisch wenst, zoals Dorian Grey de eeuwige jeugd, dr. Faustus , alle wijsheid van de wereld en Robert Johnson, Madonna en Bob Dylan, succes en beroemdheid.
Zelfs als je alleen je vader wil genezen van kanker, zoals Johnny Blaze in Ghost Rider of alleen het beste wil voor je volk, zoals Cohen en Asscher, kun je alleen maar verliezen. Omdat de Duivel niemand dieper veracht, dan degene die zich in zijn schaduw veilig waant.
Het gouden zakhorloge van de duivel zit vol radertjes die tegen de klok in draaien. Je denkt dat je de andere kant op gaat, stoer tegen de stroom in, maar de wijzers van het horloge zelf, draaien altijd dezelfde kant op.
Het liefst zou ik jullie niets vragen, maar schrijven is mijn enige bron van inkomsten. Dus vind je mijn werk goed, mooi of belangrijk? Ondersteun mij dan alsjeblieft hier!
Naschrift.
De Joodse Raad heeft mij enorm geraakt. Om de onwereldse kwaliteit van de productie, maar ook omdat ik zoveel patronen, in andere gedaante en vorm, herkende uit de Covid tijd, die wat mij betreft nog niet voorbij, laat staan verwerkt is.
Ze waren er weer allemaal. De collaborateurs. De zwarthandelaren die rijk worden van andermans ellende. De uitgestotenen, de mensen met een “Sperre”, de onmisbaren. De potsierlijke uniformen. De verklikkers. Het Ausweiss met QR codes. Het verboden zwembad, het verboden restaurant. De avondklok. De kampen in Canada. De keihard neergeslagen demonstraties. De ondraaglijk normale, gehoorzame burgers.
En ook de lessen waren eender. Dat je in tijden van gevaar, mensen pas echt leert kennen. En ineens beseft wie je vrienden zijn en wie niet. Dat helden maar zelden degenen zijn van wie je vooraf heldenmoed verwacht en omgekeerd. Dat elkaar helpen vanzelfsprekend is voor de één en voor de ander ondenkbaar.
De ijskoude ogen, het minutieuze uitrollen van de allesverstikkende deken, van haat en propaganda.
Ik zag het allemaal terug, maar anders.
De onmenselijke onverschillige hardheid.
De oversterfte, naderen we de honderdduizend al?
De diepe stilte achteraf.
En dat zij ook nu, net als toen, precies weten waar wij wonen.
Maar Dantes hel kent vele verdiepingen. En hoewel verleidelijk, wilde ik het éne pandemonium niet besmeuren met het andere.
Omdat er zoveel is dat ons tot nu bespaard is gebleven.
Voor ons geen feldgraue overvalwagens in de straten, geen prikkeldraad, geen ghetto’s, geen leeggeroofde crèches. Geen geweerkolven op deuren. Geen selectie op perrons. Geen gefusilleerde gijzelaars. Geen sterren. Alleen een discrete QR code. Omdat het ene onvergelijkbaar is met het andere en toch in zoveel hetzelfde. Omdat ik mensen er verdriet mee doe. En er is al zoveel pijn in deze wereld. Maar ook omdat er zoveel is, dat wij nog tegen kunnen houden.
Daarom heb ik het apart vermeld. Maar wel vermeld. Omdat we moeten leren van het verleden of anders dezelfde fouten maken.
Word nooit een radertje in een machine. Of die machine nou bommen gooit op Palestijnse kinderen of een dame van 74 van een podium afjaagt, omdat ze een Jodin is.
Heul niet met het kwaad. Het is een duivels spelletje.
Kijk de Joodse Raad.
En leer de lessen.
Ik wil niets liever dan voor jullie schrijven. Maar schrijven is mijn enige bron van inkomen. Dus vind je mijn werk goed, mooi of belangrijk? Ondersteun mij dan alsjeblieft hier!
Vind je mijn werk goed, mooi of zelfs belangrijk? Deel deze post dan zoveel mogelijk! Ook kun je mijn werk ondersteunen met een donatie!
26 March 2024 at 19:53
Wat een schitterend geschreven stuk. Ik blijf hopen dat er mensen zijn die door de overeenkomsten met situatie van toen met nu, ‘wakker’ worden.
26 March 2024 at 20:04
We hebben nog een lange weg te gaaan. Maar goed, we komen der wel. Je moet ergens beginnen. Fijne dag meneer SuperJan
26 March 2024 at 20:04
Wederom een stuk om je vingers bij af te likken. Heel herkenbaar.
“Omdat de Duivel niemand dieper veracht, dan degene die zich in zijn schaduw veilig waant.”
Geeft de mensen stof tot nadenken, ook voor mijzelf.
Bedankt Jan.
26 March 2024 at 20:36
Lees ook het boek De Joodsche Raad
26 March 2024 at 22:06
Herkenning van het kwade en weerstaan daarvan is altijd een thema.
Een thema dat in de stille week resoneert.
Vandaag gelezen over de strijd van Christus op de dinsdag (Mars) van de stille week (Emil Bock, Van de Jordaan tot Golgotha; de drie Jaren van Christus).
Goed om dit nu ook te lezen!
26 March 2024 at 22:57
Niet om jou een opstekert te bezorgen Jan maar man man man wat geweldig geschreven en beschreven. Ik moet er erg om lachen hoe triest het ook is.
“zonder ostentatief voorgetrokken presentatrientjes of actreutels, zonder de zoontjes, vrindjes of dochtertjes van dezelfde eindeloos elkaar traag peristaltisch, in de vuurrode poepertjes nemende nepotistische grachtengordeldieren ”
en je kan me wegdragen.
27 March 2024 at 19:05
Een genot om te lezen! Ik ga hem nu kijken:)
27 March 2024 at 07:51
Getverdegetver
27 March 2024 at 08:03
Hoi Jesse.
27 March 2024 at 08:44
Prachtige fabuleuze woorden voor blootleggen van het kwaad in de mens. En inderdaad wederom gaat de mensheid voor gaas om het zomaar te noemen. De vraag blijft hoe sterk gaan we wezen om dit kwaad wederom te stuiten.
27 March 2024 at 18:31
Ik, als gewone man, bouwvakker, leer van jouw schrijven. Begrijp niet alles, maar vind wel mijn weg tussen de namen die mij niet altijd bekend zijn. En ik zie wat je bedoelt, schrik van de mensheid zoals je m beschrijft. Iemand schreef geniaal. Helemaal mee eens!
27 March 2024 at 18:32
Dank je Ron!
28 March 2024 at 10:41
Moet het nog even een paar keer lezen hoor.
28 March 2024 at 19:22
Zeer waardevol schrijven wat goed zou moeten bezinken bij de aandachtige lezer.
Ook een zeer waardevolle serie is “1984”; Bende van Nijvel, parallellen met doofpotmechanismen, angst inboezemen, uitschakelen kritische stemmen, etc.
Tevens is de 4-delige documentaire “Godvergeten” over misbruik door geestelijken in België ook de moeite van het kijken waard betreft het beschrijven van gelijke mechanismen met de tijd van nu: Bijvoorbeeld onderzoek door het katholieke instituut zelf, waar natuurlijk geen enkele conclusie uit kwam en bovendien werden de meldingen vaak niet eens genoteerd werden: “U belt over misstanden van Priester X, dat ga ik niet noteren!!! Weet u wel wat voor goede man dat is!!!”(zie bijvoorbeeld parallel met Lareb nu). Overplaatsing van geestelijken welke zich aan misbruik schuldig hadden gemaakt om ze vooral toch uit de wind te houden.
29 March 2024 at 16:40
Dankjewel Jan, mooi en herkenbaar geschreven.
Mensen vergeten het verleden helaas te snel of kennen dat verleden niet of nauwelijks.
Geschiedenis op school, dat is stom, waarom moet je dat nou eigenlijk leren, da’s toch geweest..?
Teveel mensen interesseren zich niet voor het verleden. Hun eigen nationale geschiedenis wordt belachelijk gemaakt of je word geacht je ervoor te schamen.
Daarom worden de patronen niet herkend.
De werkwijze van de bezetter word gekopieerd, maar men ziet het niet.
Als je in je omgeving mensen er op attent maakt, wordt je geridiculiseerd of vind men dat het allemaal wel meevalt
Gelukkig zie ik wel steeds meer mensen wakker worden, maar het gaat traag.
Fijn Paasweekeinde Jan.